TỔNG QUAN VỀ HỘI CHỨNG PHÂN TRẮNG

TỔNG QUAN VỀ HỘI CHỨNG PHÂN TRẮNG Ở TÔM

  Hội chứng phân trắng ở tôm (White feces syndrome – WFS) là bệnh đường ruột nguy hiểm trên tôm thẻ chân trắng. Bệnh gây thiệt hại kinh tế lớn cho người nuôi. Thường xuất hiện vào mùa nắng, bệnh kéo dài dai dẳng và khó điều trị. Chi phí điều trị cao khiến người nuôi gặp nhiều áp lực.

Biểu hiện bệnh phân trắng ở tôm

     Bệnh thường xuất hiện vào mùa nóng, trong giai đoạn tôm 30 – 60 ngày tuổi.
     Giai đoạn đầu mắc bệnh, tôm giảm ăn, đường ruột lỏng, gan tụy đổi màu. Kèm theo chất lượng nước dần xấu đi, nước xanh hơn, xuất hiện khí độc.
     Giai đoạn biểu hiện rõ: đường ruột tôm chuyển sang màu vàng – trắng. Ở hướng cuối gió có các đoạn phân trắng nổi trên mặt nước. Nếu bệnh nặng phân có thể xuất hiện cả trong vó.
Giai đoạn cuối: tôm dần ốp thân, không hấp thu được dinh dưỡng trong thức ăn.

Nguyên nhân bệnh phân trắng

     Sợi phân có màu trắng và nổi trên mặt nước. Nguyên nhân do chứa dầu nhẹ hơn nước. Dầu này đến từ biểu mô tế bào gan tụy bị hư hại. Chúng bong tróc vào ruột, hình thành sợi phân. Thành phần này gọi là Aggregated Transformed Microvilli (ATM).

     Hiện nay, nguyên nhân phân trắng chưa được xác định rõ ràng. Tuy nhiên, các yếu tố sau được xem là liên quan trực tiếp:

Minh họa cho nguyên nhân dẫn đến phân trắng ở tôm thẻ

     1. Gregarine:

     Ký sinh trùng gồm 2 tế bào, bám vào thành ruột tôm. Chúng lấy dưỡng chất và gây tổn thương đường ruột.

     2. EHP:
     Ký sinh trong tế bào gan tụy, phá hủy mô và chức năng tiêu hóa. Nhiều nghiên cứu phát hiện EHP trong phân tôm bị phân trắng.
Chúng được xem là tác nhân sơ cấp gây bệnh.

     3. Vibrio:
     Là tác nhân thứ cấp, tấn công khi tôm đã suy yếu. Chúng xâm nhập khi môi trường thay đổi, tôm bị sốc. Một số chủng liên quan: V. alginolyticus, V. parahaemolyticus, V. vulnificus.

     4. Độc tố từ tảo
     Không kiểm soát tảo tốt sẽ gây tảo tàn, sụp tảo. Tảo lam, tảo giáp là tảo độc phổ biến. Chúng có thể tiết độc tố khiến tôm bị phân trắng.

     5. Độc tố từ thức ăn:
     Trong điều kiện nuôi hiện đại, yếu tố này ít gặp. Nguyên nhân phân trắng do thức ăn hiện rất hiếm. Các yếu tố chính vẫn là EHP, Gregarine, Vibrio, tảo.

Phòng và trị bệnh phân trắng

     Đối với phân trắng

Cần áp dụng các quy tắc phòng bệnh tổng thể như sau:

• Quản lý thức ăn: Cho ăn 80–90% sức ăn, tránh quá tải gan tụy và ô nhiễm nước.
• Xử lý nước đầu vào: Dùng thuốc tím 3–5 ppm, chlorine 20–30 ppm để ngừa EHP, Vibrio.
• Ổn định môi trường: Giảm chất hữu cơ, giữ pH và kiềm ổn định. Có thể dùng lọc tuần hoàn, điện hóa, siêu âm. Xử lý nước định kỳ bằng vi sinh chất lượng như Ri–BAC.
• Tăng cường sức khỏe tôm: Bổ sung dinh dưỡng, bảo vệ gan và đường ruột. Dùng sản phẩm như Ri–HEPATIC để hỗ trợ gan tụy.
• Theo dõi sức khỏe tôm: Quan sát hàng ngày để phát hiện và xử lý kịp thời.

     Với ao nuôi đã nhiễm phân trắng, cần xác định rõ nguyên nhân. Dựa vào quá trình theo dõi từ đầu vụ, đánh giá mức độ nhiễm bệnh. Phân biệt giữa trường hợp mới chớm, mãn tính hoặc bội nhiễm nhiều bệnh. Từ đó, mới có thể đưa ra phác đồ điều trị phù hợp. Thậm chí có thể cần quyết định có nên tiếp tục vụ nuôi hay không.

     Trường hợp bệnh còn nhẹ, tỷ lệ nhiễm không cao, có thể xử lý như sau:

• Ngày 1: Cắt thức ăn. Thay nước mạnh 30 – 50%. Tạt Ri – STOP 1kg/1000m³ để diệt khuẩn.

• Ngày 2: Cấy lại vi sinh bằng Ri – BAC. Cho tôm ăn lại 50% khẩu phần.
  Dùng thuốc điều trị để giảm triệu chứng.
  Các nhóm thuốc nên dùng gồm florfenicol + doxycycline, cotrimoxazole, ciprofloxacin.
  Liệu trình dùng thuốc kéo dài 3 – 5 ngày.

     Nếu tôm nhiễm ký sinh trùng, cần xổ đường ruột trước khi dùng thuốc. Dùng các hoạt chất praziquantel, fenbendazol hoặc levamisole trong 2 ngày.

• Ngày 5: Tăng cường dinh dưỡng, tái tạo khả năng tiêu hóa cho tôm. Trộn Ri – BIOTIC 5g/kg + Ri – GROWVIT 5g/kg, cho ăn tất cả các cữ trong ngày. Tôm sẽ phục hồi đường ruột, hấp thu tốt và lấy lại tốc độ tăng trưởng.