Rải vôi trước vụ mới là việc hầu hết anh chị nuôi tôm đều làm nhưng rải bao nhiêu, dùng loại vôi nào, rải lúc nào trong quy trình thì không phải ai cũng nắm đúng. Rải thiếu thì không đủ tác dụng khử mầm bệnh. Rải quá nhiều thì pH đáy ao tăng đột ngột, ảnh hưởng đến vi sinh đất và khó gây màu tảo sau khi lấy nước vào.
Bài này hướng dẫn anh chị cách tính lượng vôi cụ thể cho đáy ao và bờ ao, phân biệt từng loại vôi dùng trong giai đoạn nào, và những lưu ý để bón vôi đúng cách, đúng thời điểm, đúng liều, đúng mục đích.
Tại Sao Phải Bón Vôi Trước Vụ Nuôi?
Vôi không chỉ đơn giản là “sát trùng ao” như nhiều anh chị nghĩ. Bón vôi đúng cách thực hiện được ba việc cùng lúc:
- Điều chỉnh pH đáy ao: Đất ao sau nhiều vụ nuôi thường tích tụ hữu cơ từ phân tôm và thức ăn thừa phân hủy, làm pH đáy ao giảm dần. Vôi giúp nâng pH đáy về mức trung tính, tạo nền ổn định cho vi sinh có lợi phát triển khi bơm nước vào.
- Ức chế vi khuẩn và nấm trong đất: Vôi tạo môi trường kiềm mạnh ngay sau khi rải ức chế sự phát triển của Vibrio và nhiều loại nấm bám trong tầng đất mặt.
- Hỗ trợ ổn định kiềm nước ao: Khi lấy nước vào, vôi còn tồn trong đất sẽ hòa tan từ từ, giúp duy trì kiềm nước ổn định hơn trong giai đoạn đầu vụ.
Các Loại Vôi Dùng Trong Nuôi Tôm Và Mục Đích Từng Loại
Không phải loại vôi nào cũng dùng chung một mục đích. Anh chị cần phân biệt rõ ba loại phổ biến nhất:
Vôi nông nghiệp (CaCO₃ — đá vôi nghiền): Tác động nhẹ, nâng pH từ từ, an toàn khi dùng liều cao. Phù hợp để rải đáy ao và bờ ao trong giai đoạn cải tạo. Đây là loại được dùng phổ biến nhất ở bước rải vôi phơi ao.
Vôi Dolomite (CaMg(CO₃)₂): Cung cấp cả canxi lẫn magie, hai khoáng chất quan trọng cho quá trình lột xác và cứng vỏ của tôm. Dolomite thường được dùng sau khi lấy nước vào ao để tạo hệ đệm khoáng, không dùng thay thế vôi nông nghiệp ở bước phơi ao.
Vôi bột (CaO — vôi sống) hoặc vôi tôi (Ca(OH)₂): Tác động mạnh và nhanh hơn vôi nông nghiệp, nâng pH đột ngột. Một số anh chị dùng để xử lý nhanh vùng đáy ao có pH quá thấp hoặc nhiễm phèn nặng. Cần thận trọng về liều vì pH tăng quá nhanh có thể gây hại nếu ao đã có nước.
Liều Lượng Vôi Cần Dùng
Vôi rải đáy ao, sau khi xịt bùn, trước khi phơi
Đây là bước bón vôi quan trọng nhất trong quy trình cải tạo ao. Thực hiện ngay sau khi đã xịt và hút bùn ra ngoài, khi đáy ao còn ẩm.
Liều bón: 150–250 kg vôi CaCO3 nông nghiệp cho mỗi 1.000 m² diện tích đáy ao.
Cách điều chỉnh liều trong khoảng này:
- Ao bình thường, vụ trước thành công: dùng 4 bao vôi CaO + 3 bao vôi CaCO3 /1.000 m².
- Ao có pH đáy thấp, đất hơi chua hoặc vụ trước có bệnh nhẹ: dùng 5 bao CaO + 3 bao vôi CaCO3/1.000 m².
- Ao đất phèn, pH đáy thấp dưới 6, hoặc vụ trước thất bại nặng: dùng 6 bao CaO + 3 bao vôi CaCO3/1.000 m².
Rải vôi đều khắp đáy ao, chú ý rải kỹ các góc ao và vùng trũng, đây là nơi bùn tích nhiều nhất.
Vôi rải bờ ao
Bờ ao thường bị bỏ quên trong bước bón vôi, nhưng đây là nơi ốc, cua còng và nhiều sinh vật tạp thường trú ngụ sau vụ. Ngoài ra, bờ ao bị mưa xói sẽ kéo đất chua xuống đáy ao nếu không được xử lý.
Liều rải cho bờ ao: Vôi CaO 2 bao cho ao đất diện tích 1.000m², rải đều từ mép nước lên đến đỉnh bờ, bao gồm cả taluy trong và ngoài.
Với ao bạt, rải vôi dọc theo chân bạt và toàn bộ phần đất bờ tiếp xúc với bạt không bỏ qua phần đất phía dưới đáy bạt nếu có.
Vôi Dolomite tạo hệ đệm khoáng sau khi lấy nước
Sau khi phơi ao, xử lý Chlorine hoặc thuốc tím và xả hết dư lượng, bước tiếp theo là tạt Dolomite 20 kg kết hợp Zeolite 20 kg cho ao 1.000 m³ nước vào buổi sáng khoảng 9 giờ. Đây không phải bón vôi cải tạo đáy, mà là bước tạo hệ đệm khoáng để ổn định pH và kiềm nước trước khi gây màu và thả tôm.
Dolomite và vôi nông nghiệp không thay thế được nhau, mỗi loại có vai trò riêng ở từng bước khác nhau trong quy trình.
Thời Điểm Rải Vôi Đúng Trong Quy Trình
Thứ tự khi rải vôi cải tạo đáy ao:
- Xả nước, xịt bùn và hút bùn ra ngoài trước.
- Rải vôi ngay khi đáy ao còn ẩm, không đợi đất khô hoàn toàn. Vôi cần độ ẩm để phản ứng và phát huy tác dụng ức chế vi khuẩn.
- Phơi ao sau khi rải vôi, không rải vôi sau khi đã phơi khô.
Sai lầm thường gặp là rải vôi sau khi đất đã khô hoàn toàn, lúc này vôi chỉ nằm trên bề mặt mà không phản ứng được với đất, tác dụng giảm đáng kể.
Những Lưu Ý Quan Trọng Khi Bón Vôi
- Ao phèn cần liều cao hơn và theo dõi pH: Đất phèn có khả năng trung hòa vôi rất nhanh, có thể cần bổ sung thêm một lượt vôi sau khi lấy nước vào nếu pH đáy vẫn còn thấp.
Kết Luận
Bón vôi đúng liều và đúng thời điểm là bước nền tảng giúp ao ổn định từ gốc trước khi thả tôm. Hai điều anh chị cần nhớ: rải vôi ngay sau khi xịt bùn khi đất còn ẩm, không rải sau khi đất đã khô và phân biệt rõ vôi nông nghiệp dùng cải tạo đáy, Dolomite dùng tạo hệ đệm khoáng sau khi lấy nước.
Nếu có bất kỳ thắc mắc nào về kỹ thuật xử lý ao, vui lòng liên hệ SĐT/Zalo: 0968.86.7577 – 0969.86.7577, Đội ngũ Thủy Sản Quốc Nguyên sẵn sàng hỗ trợ anh chị tận tình, nhanh chóng nhất có thể!
