Kinh nghiệm nuôi tôm mùa lạnh luôn được xem là bài học quan trọng nhất đối với người nuôi. Tôm là loài động vật biến nhiệt, hoạt động trao đổi chất phụ thuộc hoàn toàn vào nhiệt độ môi trường nước ao. Nhiệt độ thích hợp cho tôm thẻ chân trắng là khoảng 25 – 32°C. Khi nhiệt độ giảm sâu, đặc biệt dưới 20°C, tôm sẽ ngừng sinh trưởng, cường độ bắt mồi thấp, và có nguy cơ chết do sốc nhiệt hoặc suy yếu.
Tác động kép của nhiệt độ thấp
- Suy giảm sinh trưởng: Sức ăn của tôm có thể giảm đến 30% hoặc bỏ ăn hoàn toàn khi nhiệt độ hạ, khiến thời gian nuôi kéo dài hơn 1.5 lần so với vụ thuận. Hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) cũng tăng cao do khả năng tiêu hóa kém, gây lãng phí.
- Nguy cơ dịch bệnh: Nhiệt độ thấp làm hệ miễn dịch tôm suy yếu, tạo điều kiện cho các mầm bệnh virus (như đốm trắng, hồng thân) bùng phát. Đồng thời, tôm thường tập trung dưới đáy ao để tránh rét, nơi có khí độc và bùn thải tích tụ, dễ dẫn đến các bệnh về gan và rớt cục thịt.
- Môi trường ao mất cân bằng: Hoạt động của vi sinh vật có lợi bị kiềm hãm trong nước lạnh, làm chất thải khó phân hủy, gây thiếu oxy về đêm và phát sinh khí độc.
Kỹ thuật chuẩn bị ao và giữ nhiệt chủ động
Để thành công trong vụ nuôi này, người nuôi cần áp dụng những kinh nghiệm nuôi tôm mùa lạnh về cơ sở hạ tầng nhằm tối ưu khả năng giữ nhiệt và ổn định môi trường.
Tối ưu hóa mực nước và che chắn
- Tăng mực nước: Sau khi cải tạo ao, nên lấy nước vào cao hơn bình thường khoảng 20 – 30cm. Mực nước ao nên được giữ ở mức cao trên 1.5m (hoặc hơn 2m ở một số khu vực) để tránh nhiệt độ nước thay đổi nhanh. Khối lượng nước càng lớn thì khả năng giữ nhiệt càng tốt, giúp ổn định nhiệt độ tầng đáy.
- Chọn vị trí và che chắn: Ưu tiên thả tôm ở những ao khuất gió hoặc xây dựng bờ ao chắc chắn. Đối với những ao nuôi ở vị trí đón gió, cần che chắn bằng bạt, tôn hoặc trồng cây chắn gió để giảm thiểu tác động trực tiếp của gió lạnh xuống mặt nước.
Cải tạo ao và lấy nước đúng kỹ thuật
- Phơi ao kỹ: Đối với ao bạt hoặc ao đất, thời gian phơi ao nên kéo dài hơn bình thường 2-3 ngày do trời lạnh ít nắng, lâu khô hơn.
- Thời điểm thả giống: Tuyệt đối không thả tôm khi nhiệt độ nước dưới 20°C. Nên để tôm ở trại giống cho đến khi thời tiết ổn định. Thời điểm thả tôm tốt nhất là vào khoảng 11 đến 12 giờ trưa, khi nhiệt độ nước ấm áp nhất trong ngày, giúp tôm nhanh chóng thích nghi.
Chiến lược quản lý thức ăn và sức khỏe tôm
Trong điều kiện nhiệt độ thấp, tôm không ăn để sinh trưởng mà chủ yếu ăn để duy trì cơ thể. Do đó, việc quản lý thức ăn và tăng cường đề kháng phải được ưu tiên hàng đầu.
Điều chỉnh khẩu phần ăn và thời gian cho ăn
- Giảm và chia cữ: Cần dùng nhá để kiểm tra sức ăn của tôm mỗi cử. Chủ động giảm lượng thức ăn theo tỷ lệ nghịch với nhiệt độ (sức ăn giảm 10% nếu nhiệt độ giảm 1°C). Tránh tình trạng thức ăn dư thừa gây ô nhiễm đáy ao và phát sinh khí độc.
- Tập trung vào giờ ấm: Tập trung cho tôm ăn vào thời điểm ấm áp nhất trong ngày (khoảng 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều) và tránh cho ăn vào buổi tối muộn hoặc ban đêm khi nhiệt độ xuống thấp.
Bổ sung tăng cường đề kháng và giải quyết môi trường
- Tăng cường miễn dịch: Bổ sung hằng ngày các sản phẩm tăng cường sức khỏe và nâng cao hệ miễn dịch cho tôm như Vitamin C (chống sốc, giảm stress), ß-glucan, và các khoáng chất.
- Sử dụng vi sinh: Thời tiết lạnh làm hoạt động phân giải của vi sinh hữu ích kém, dẫn đến tích tụ bùn thải. Cần sử dụng các chế phẩm sinh học (men vi sinh) chịu được nhiệt độ thấp để ổn định môi trường, xử lý chất hữu cơ dư thừa và hạn chế khí độc.
- Ổn định pH và Kiềm: Thường xuyên kiểm tra môi trường nước. Nếu sau khi thả giống gặp mưa bất thường, cần rải vôi bột (CaCO3) với liều lượng thích hợp để trung hòa nước mưa, khắc phục tình trạng pH giảm đột ngột và ổn định độ kiềm.
- Phòng trị bệnh: Khi phát hiện tôm có dấu hiệu nhiễm bệnh do vi khuẩn (như Vibrio), có thể cân nhắc sử dụng thuốc diệt khuẩn/hoá chất dùng trong nuôi trồng thủy sản (chứa hoạt chất Iodine, BKC,…) theo đúng hướng dẫn trên nhãn và tư vấn của cán bộ chuyên môn, nhằm giảm mật độ mầm bệnh trong nước. Đối với bệnh do virus, nên xem xét thu hoạch sớm để hạn chế lây lan.
Áp dụng đồng bộ các kinh nghiệm nuôi tôm mùa lạnh này sẽ giúp người nuôi tôm vượt qua thời tiết khắc nghiệt, góp phần giúp tôm khỏe mạnh hơn và mang lại giá trị kinh tế tốt hơn do giá tôm vụ nghịch thường tăng.
Nếu có bất kỳ thắc mắc nào về kỹ thuật xử lý ao, vui lòng liên hệ SĐT/Zalo: 096.886.7577 – Thủy Sản Quốc Nguyên sẵn sàng hỗ trợ anh chị tận tình, nhanh chóng và miễn phí!
