Khoáng chất đóng vai trò quan trọng đối với động vật thủy sản, đặc biệt là tôm. Nếu thiếu hụt có thể ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của vật nuôi. Hiểu đúng vai trò và cách bổ sung khoáng góp phần hỗ trợ quản lý ao nuôi hiệu quả hơn (tùy điều kiện).
Khoáng chất là gì?
Khoáng chất là một nhóm các chất dinh dưỡng vi lượng, cần thiết cho các hoạt động sống của động vật thủy sản. Hiện nay, người ta đã xác định được 16 nguyên tố khoáng đa lượng (như Ca, Mg, P, Na, K, Cl) và 6 nguyên tố khoáng vi lượng (như Cu, Fe, Mn, Zn, Sn…).
Do động vật thủy sản sống trong môi trường nước nên chúng có thể hấp thu khoáng qua mang hoặc da, khiến việc xác định chính xác nhu cầu khoáng trở nên khó khăn. Tuy nhiên, nhu cầu khoáng của vật nuôi phụ thuộc vào ba yếu tố chính:
- Tình trạng dinh dưỡng của vật nuôi
- Thành phần và hàm lượng khoáng trong thức ăn
- Nồng độ khoáng trong môi trường nước
Trong nuôi trồng thủy sản, một số nguyên tố khoáng được quan tâm đặc biệt bởi vai trò quan trọng của chúng.
Vai trò của các nguyên tố khoáng thiết yếu
1. Canxi (Ca)
Canxi là thành phần chủ yếu cấu tạo nên khung xương cá và đóng vai trò quan trọng trong quá trình lột xác của tôm. Cùng với Magie, Canxi giúp tôm lột vỏ thành công. Nếu thiếu Canxi, tôm sẽ không lột xác được hoặc lột xác không hoàn toàn, dẫn đến chậm lớn. Canxi cũng giúp duy trì áp suất thẩm thấu và tham gia vào cấu tạo chất dẫn truyền thần kinh. Cá có thể hấp thu Canxi từ nước qua mang và da. Các muối phổ biến để bổ sung Canxi là Calcium lactate (C6H10O6), Tri basic Calcium phosphate (Ca3(PO4)2) và Calcium Carbonate (CaCO3).
2. Phốt pho (P)
Phốt pho tham gia vào quá trình trao đổi năng lượng, sinh trưởng, sinh sản và duy trì sự ổn định của pH trong ao nuôi. Cá và tôm không thể hấp thu Phốt pho trực tiếp từ môi trường nước mà phải hấp thu từ thức ăn. Khi thiếu Phốt pho, vật nuôi sẽ giảm sinh trưởng, giảm hiệu quả sử dụng thức ăn và làm tôm bị mềm vỏ. Do đó, người nuôi cần lưu ý để bổ sung đủ lượng P cho tôm, cá. Các muối thường dùng để bổ sung P là KH2PO4, NaH2PO4.
3. Magie (Mg)
Magie hoạt động như một chất xúc tác trong nhiều phản ứng enzyme quan trọng. Tôm cá sống trong môi trường nước biển dễ dàng hấp thu Magie từ nước. Thiếu Magie có thể làm giảm ăn và tăng nguy cơ hao hụt ở vật nuôi. Người nuôi thường sử dụng các muối như MgSO4.7H2O, K2SO4.2MgSO4 để bổ sung khoáng Magie.
4. Sắt (Fe)
Sắt là thành phần cấu tạo nên Hemoglobin, đóng vai trò vận chuyển oxy và hô hấp trên cá. Cá có thể hấp thu sắt qua môi trường nước. Tuy nhiên, nếu bổ sung, nên chọn muối có chứa ion Fe2+ để cá dễ hấp thu hơn, như Sắt(II) chloride (FeCl2) và Sắt(II) Sulfat (FeSO4). Thiếu sắt sẽ làm giảm số lượng tế bào hồng cầu và gan cá bị vàng.
5. Đồng (Cu)
Đồng là thành phần cấu tạo nên Hemocyanin, một hợp chất quan trọng giúp vận chuyển máu và hô hấp trên tôm. Đồng cũng góp phần hình thành sắc tố melanin. Thiếu đồng sẽ làm tôm giảm sinh trưởng, giảm lượng đồng trong máu và gan tụy. Tôm có thể hấp thu đồng qua môi trường nước và từ bột cá. Loại muối phổ biến để bổ sung đồng là CuSO4.
6. Kẽm (Zn)
Kẽm giúp tăng khả năng vận chuyển CO2 trên động vật thủy sản và kích thích tiết acid chlohydric (HCl). Thiếu kẽm sẽ làm giảm sinh trưởng và ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của vật nuôi. Muối thường dùng để bổ sung kẽm là ZnSO4.
Kết luận
Nhu cầu về khoáng chất của tôm thay đổi tùy theo từng giai đoạn phát triển. Người nuôi cần chú ý sử dụng các muối có chứa các nguyên tố khoáng ở dạng dễ tan để giúp vật nuôi hấp thu tốt hơn. Việc bổ sung đúng và đủ khoáng chất không chỉ giúp tôm khỏe mạnh, lột xác tốt mà còn góp phần nâng cao năng suất, đảm bảo sự thành công bền vững cho vụ nuôi.
Nếu có bất kỳ thắc mắc nào về kỹ thuật xử lý ao, vui lòng liên hệ SĐT/Zalo: 096.886.7577 – Thủy Sản Quốc Nguyên sẵn sàng hỗ trợ bà con tận tình, nhanh chóng và miễn phí!
