Trong thực tế nuôi tôm, nhiều anh/chị thường nghe nói tới phèn sắt, phèn nhôm, nhưng khi nhắc tới phèn lạnh thì lại khá lúng túng. Có anh/chị hỏi thêm về phèn lạnh vì đi ao thấy nước rất trong, đất bủn, rong rêu không mọc, nhưng đo các chỉ tiêu thông thường lại không thấy gì bất thường.
Bài viết này chia sẻ lại đúng những gì quan sát được từ thực tế ao nuôi, dựa trên kinh nghiệm đi ao và nhận biết bằng trực quan, để anh/chị hiểu rõ phèn lạnh ao nuôi tôm là gì, phân biệt ra sao và nên xử lý theo hướng nào cho phù hợp.
Phân biệt phèn sắt và phèn lạnh trong ao nuôi
Với phèn sắt, hiện nay anh/chị có thể đo được bằng các bộ test, ví dụ như test của Sera. Khi có số liệu đo, mình sẽ biết được mức độ phèn để xử lý bằng EDTA hoặc vôi cho phù hợp.
Riêng phèn lạnh thì khác. Cho tới hiện tại, phèn lạnh gần như chưa có bộ test nào đo được một cách cụ thể. Việc nhận biết phèn lạnh chủ yếu dựa vào quan sát thực tế và kinh nghiệm đi ao. Nếu chỉ nhìn thông số nước mà bỏ qua yếu tố đất và môi trường xung quanh thì rất dễ nhầm lẫn.
Dấu hiệu nhận biết phèn lạnh bằng quan sát thực tế
Nước trong bất thường và rất khó gây màu
Một dấu hiệu rất dễ thấy ở những ao bị phèn lạnh là khi lấy nước vào ao, nước rất trong. Chân bờ nhìn trong vắt, kể cả nước đã cấp vào ao nuôi một thời gian thì vẫn giữ độ trong cao.
Với những ao này, anh/chị sẽ thấy việc gây màu nước rất khó. Dù đã áp dụng các biện pháp gây màu thông thường, nước vẫn không lên màu ổn định như các ao khác.
Đất không có cây cỏ sinh sống
Quan sát khu đất xung quanh ao là một cách nhận biết rất quan trọng. Những khu vực bị phèn lạnh thường gần như không có cây gì sống nổi. Kể cả cỏ dại cũng rất khó tồn tại ở những vùng đất này.
Nếu anh/chị để ý kỹ, sẽ thấy đất trống trơn, ít hoặc không có thảm thực vật tự nhiên. Đây là dấu hiệu đặc trưng thường gặp ở những khu vực phèn lạnh diện tích lớn.
Đất bủn, rời và dễ tơi
Một dấu hiệu khác là đất rất bủn. Vào mùa nắng, chỉ cần dùng chân hất nhẹ ở bờ ao hoặc đáy ao là thấy đất bủn ra nhiều, không kết dính. Loại đất này khác hẳn với đất ao bình thường và đây cũng là đặc điểm thường thấy ở các ao bị phèn lạnh.
Rong rêu không phát triển dù để nước lâu ngày
Khi lấy nước vào ao và để trong thời gian dài, ở những ao bình thường sẽ bắt đầu xuất hiện rong rêu hoặc sinh vật đáy. Nhưng với ao bị phèn lạnh, anh/chị sẽ thấy kể cả để nước lâu ngày thì rong rêu cũng không mọc nổi dưới đáy ao.
Đây là một dấu hiệu khá rõ, giúp phân biệt phèn lạnh với những loại phèn khác.
Vì sao phèn lạnh khó xử lý hơn phèn sắt
Với phèn sắt, anh/chị có thể đánh EDTA hoặc đánh vôi để khử. Các biện pháp này khá quen thuộc và đã được áp dụng rộng rãi trong nhiều ao nuôi.
Riêng phèn lạnh thì khác. Theo chia sẻ từ nhiều anh/chị đã nuôi ở những vùng phèn lạnh diện tích lớn, việc xử lý triệt để phèn lạnh trong ao đất là rất khó. Các biện pháp khử thông thường chỉ mang tính hỗ trợ, không giải quyết được tận gốc.
Chính vì vậy, khi xác định đúng là phèn lạnh, anh/chị cần chọn hướng làm phù hợp ngay từ đầu, tránh mất nhiều công mà hiệu quả không cao.
Hướng xử lý phèn lạnh theo thực tế nuôi
Ưu tiên lót bạt ở khu vực phèn lạnh nặng
Với những khu vực phèn lạnh diện tích lớn, giải pháp được nhiều anh/chị lựa chọn là lót bạt và tiến hành nuôi trên ao bạt. Lót bạt giúp cách ly nền đất phèn lạnh với môi trường nước nuôi, từ đó giảm rất nhiều rủi ro trong quá trình nuôi tôm.
Đây được xem là hướng đi an toàn và dễ kiểm soát hơn so với việc cố xử lý phèn lạnh trên ao đất.
Trường hợp không thể lót bạt toàn bộ khu nuôi
Nếu anh/chị không thể lót bạt hết toàn bộ khu vực, có thể chia khu nuôi thành nhiều ao. Trong đó, ao dùng để trữ nước nên được đào sâu hơn các ao nuôi khác. Ngoài ra, có thể đào thêm rãnh trong ao trữ để tăng khả năng gom phèn.
Nguyên tắc là mực nước trong ao nuôi luôn cao hơn ao trữ. Khi lấy nước, nước từ ao nuôi sẽ ép phèn dồn về ao trữ. Phần nước ở ao trữ này sẽ được xử lý riêng trước khi cấp ngược trở lại.
Xử lý nước trữ trước khi cấp vào ao nuôi
Với nước ở ao trữ, anh/chị có thể đánh PAC để lắng tụ bớt các chất không mong muốn và tiến hành khử phèn sơ bộ. Sau đó, chỉ lấy phần nước mặt để cấp vào ao nuôi.
Cách làm này giúp hạn chế phèn lạnh theo nước vào ao nuôi, từ đó giúp ao dễ nuôi hơn và giảm áp lực cho tôm trong suốt vụ nuôi.
Kết luận
Phèn lạnh ao nuôi tôm là dạng phèn rất khó nhận biết bằng thiết bị đo, chủ yếu phải dựa vào quan sát thực tế và kinh nghiệm. Các dấu hiệu điển hình gồm nước trong bất thường, rất khó gây màu, đất không có cây cỏ sống được, đất bủn và rong rêu không phát triển dù để nước lâu ngày.
Khác với phèn sắt có thể xử lý bằng EDTA hoặc vôi, phèn lạnh cần được xử lý theo hướng phù hợp hơn. Với khu phèn lạnh diện tích lớn, lót bạt là giải pháp an toàn và hiệu quả. Trường hợp không thể lót bạt toàn bộ, cần bố trí ao trữ nước riêng, xử lý nước trước khi cấp vào ao nuôi để hạn chế phèn lạnh.
Nếu có bất kỳ thắc mắc nào về kỹ thuật xử lý ao, vui lòng liên hệ SĐT/Zalo: 096.886.7577 – Thủy Sản Quốc Nguyên sẵn sàng hỗ trợ anh chị tận tình, nhanh chóng nhất có thể!
