Giới thiệu
Trong số các loại tảo thường gặp trong ao nuôi, tảo giáp là một trong những nhóm tảo dễ bị đánh giá sai. Bề ngoài, nước có tảo giáp không có dấu hiệu quá đục, không váng, không nhớt như tảo lam hay tảo sợi. Thậm chí, một số ao có màu nâu đỏ nhạt còn được xem là “đẹp”.
Tuy nhiên, thực tế đã cho thấy tảo giáp ao tôm là loại tảo có khả năng tiết độc tố cao, gây tổn thương gan tụy, giảm sức đề kháng, khiến tôm bỏ ăn, nổi đầu và chết âm thầm nếu không xử lý đúng kỹ thuật.
Tảo giáp là gì?
Tảo giáp (Dinoflagellates) là nhóm sinh vật phù du có khả năng quang hợp, tồn tại ở cả nước ngọt và nước mặn. Chúng thường xuất hiện ở ao có mật độ nuôi cao, nhiều hữu cơ, giàu đạm và thiếu vi sinh kiểm soát.
Điểm đặc biệt của tảo giáp là chúng có thể tiết ra độc tố nội bào trong quá trình phát triển hoặc khi bị tàn nhanh, gây hại trực tiếp đến vật nuôi thủy sản.
Dấu hiệu nhận biết ao có tảo giáp
- Màu nước: Nâu đỏ, nâu gạch, đỏ nhạt. Màu có thể trong vào buổi sáng, đậm dần về trưa.
- Không váng, không nhớt, khó nhận biết bằng mắt nếu không có kinh nghiệm.
- Mùi nước: Có thể hơi tanh, nhưng không nặng như tảo lam.
- Tôm có dấu hiệu lạ: Bơi yếu, giảm ăn, gan tụy mờ nhạt, tôm nổi đầu vào sáng sớm.
- Oxy dao động mạnh, pH giảm buổi sáng và tăng cao nhanh sau trưa.
Nếu lấy nước vào chai nhựa, để lắng sẽ thấy lớp nước phía trên đỏ nhạt, phía dưới đậm hơn – dấu hiệu của tảo giáp lơ lửng phân tầng.
Tác hại của tảo giáp đối với tôm
Sự xuất hiện của tảo giáp trong ao nuôi không chỉ khiến môi trường nước mất ổn định mà còn là nguyên nhân dẫn đến nhiều bệnh lý nguy hiểm ở tôm. Dưới đây là các tác hại phổ biến:
- Gây tắc ruột, đứt khúc ruột tôm: Khi tôm ăn phải tảo giáp, lớp vỏ ngoài cứng của tảo dễ bám vào thành ruột, khiến ruột bị tắc, tạo nên hiện tượng ruột bị đứt khúc – dấu hiệu điển hình của tôm yếu đường ruột.
- Tăng khí độc NH₃ và NO₂ khi tảo chết: Tảo giáp sau khi chết sẽ phân hủy nhanh, giải phóng ra một lượng lớn amoniac (NH₃) và nitrit (NO₂), khiến tôm bị sốc, bỏ ăn, bơi yếu, thậm chí có hiện tượng rớt cục thịt và nổi đầu hàng loạt.
- Gây thiếu oxy ban đêm: Vào ban đêm, tảo giáp hô hấp mạnh nhưng không quang hợp, tiêu thụ lượng lớn oxy trong ao. Dẫn đến hiện tượng tôm nổi đầu về đêm, dễ gây chết âm thầm nếu không kịp thời xử lý.
- Làm biến đổi màu nước, gây hiện tượng phát sáng: Ao có tảo giáp thường có màu đỏ nâu hoặc trà sẫm, bề mặt nước xuất hiện lớp màu vàng nâu. Tảo giáp còn làm pH dao động lớn giữa sáng và chiều, gây sốc cho tôm. Đặc biệt, tảo giáp có thể phát sáng vào ban đêm, làm xáo trộn hoạt động sinh học của tôm nuôi.
Cách xử lý tảo giáp an toàn trong ao tôm
1. Cắt tảo từ từ bằng enzyme
Tảo giáp có lớp vỏ dày, khó phân hủy. Dùng enzyme như Allzyme227g/2.000m³ vào lúc 11h trưa giúp cắt nhẹ và phá vỡ lớp vỏ ngoài mà không làm sụp tảo đột ngột.
2. Cấy vi sinh ổn định đáy và môi trường
Sau 12–24 giờ, cấy vi sinh BZT hoặc Shield Pro để phân hủy xác tảo giáp và tái lập cân bằng vi sinh vật có lợi trong nước và đáy ao.
3. Tăng oxy, giảm stress
Tảo giáp phát triển mạnh khi oxy dao động. Bà con nên bật sục khí đêm và chạy quạt thường xuyên, đặc biệt sau khi xử lý enzyme, để giảm nguy cơ stress cho tôm.
Biện pháp phòng tảo giáp quay lại
- Hạn chế cho ăn dư thừa, tránh ao nhiều đạm, hữu cơ.
- Duy trì vi sinh nền đáy định kỳ, 1–2 lần/tuần.
- Giữ màu nước ổn định: nâu trà hoặc xanh rêu sáng, tránh nước có màu đỏ hoặc sậm bất thường.
- Theo dõi pH – oxy 2 lần/ngày để phát hiện sớm biến động bất thường.
Kết luận
Tảo giáp ao tôm nhìn bề ngoài có vẻ vô hại, nhưng thực chất lại tiềm ẩn nhiều rủi ro. Nếu không nhận diện và xử lý đúng cách, nó có thể gây thiệt hại lớn.
Phát hiện sớm và xử lý nhẹ bằng enzyme giúp kiểm soát tảo. Duy trì hệ vi sinh khỏe mạnh là cách giữ môi trường ổn định. Điều này giúp tránh những thiệt hại do tảo giáp gây ra.
